Stawki VAT w Polsce 2026: 23%, 8%, 5%, 0% i kiedy co stosować
Zespół eDoksyAktualizacja: 22.06.2026Stan prawny na: 22.06.2026
Wybór właściwej stawki VAT na fakturze to jedna z pierwszych rzeczy, z którymi mierzysz się jako przedsiębiorca. Pomyłka tu boli: dopłata podatku plus odsetki. Tabela poniżej i przykłady pomagają to raz ogarnąć.
Stawki VAT w Polsce w 2026 roku
W Polsce działają cztery stawki podatkowe oraz dwa statusy zwolnienia:
| Stawka | Zastosowanie |
|---|---|
| 23% | Stawka podstawowa. Dotyczy wszystkiego, co nie ma innej stawki. Elektronika, meble, odzież, alkohol, usługi prawne, programy komputerowe, reklama. |
| 8% | Stawka obniżona. Usługi budowlane na budynkach mieszkaniowych, usługi restauracyjne i cateringowe, leki i wyroby medyczne, nawozy, pestycydy, niektóre usługi turystyczne. |
| 5% | Stawka obniżona. Żywność podstawowa (pieczywo, nabiał, mięso, warzywa, owoce), książki i prasa (drukowane i elektroniczne), produkty dla dzieci, programy komputerowe dla dzieci. |
| 0% | Eksport towarów poza UE, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT), niektóre usługi transportu międzynarodowego. Podatnik nalicza 0% VAT i odlicza VAT od kosztów. |
| ZW | Zwolnienie z VAT. Usługi medyczne, edukacyjne, finansowe, ubezpieczeniowe, wynajem nieruchomości mieszkaniowych. Brak VAT na sprzedaży i brak odliczenia VAT od zakupów. |
| NP | Nie podlega VAT. Usługi, których miejsce opodatkowania jest poza Polską (np. usługi dla firm z UE rozliczane przez odbiorcę). Na fakturze wpisuje się NP lub "odwrotne obciążenie". |
Jak ustalić właściwą stawkę
Stawkę VAT ustala się na podstawie przepisów ustawy o VAT i rozporządzeń wykonawczych, w tym klasyfikacji statystycznych (PKWiU dla usług, CN dla towarów). Praktyczny schemat:
- Sprawdź, czy towar lub usługa jest wymieniony w załączniku nr 3 (8%) lub nr 10 (5%) do ustawy o VAT.
- Sprawdź, czy jest objęty zwolnieniem podmiotowym lub przedmiotowym (art. 43 i inne).
- Jeśli brak w wyjątkach, stosuj stawkę podstawową 23%.
W razie wątpliwości możesz wystąpić o wiążącą informację stawkową (WIS) do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. WIS chroni przed ryzykiem zakwestionowania stawki przez urząd.
Jak wpisać stawkę VAT na fakturze
Na fakturze podajesz stawkę VAT dla każdej pozycji. Jeśli sprzedajesz towary i usługi z różnymi stawkami, każdą pozycję rozliczasz osobno. Na fakturze mogą być jednocześnie pozycje z 23%, 8% i 5%.
Dla towarów i usług zwolnionych wpisujesz ZW i podstawę prawną zwolnienia (np. "art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT" dla usług medycznych). Dla transakcji z odwrotnym obciążeniem wpisujesz NP lub "odwrotne obciążenie".
Jak to wygląda w eDoksy
W eDoksy wybierasz stawkę VAT przy każdej pozycji faktury z gotowej listy. Program oblicza kwoty automatycznie i generuje właściwy schemat FA(3) dla KSeF. Możesz też tworzyć cenniki z przypisanymi stawkami, żeby nie wybierać ich ręcznie przy każdej sprzedaży.
Szczegóły o VAT przy usługach budowlanych w artykule VAT w usługach budowlanych. Więcej o ogólnych zasadach w przewodniku VAT.
Najczęstsze pytania
Ile wynoszą stawki VAT w Polsce w 2026 roku?+
W Polsce obowiązują cztery stawki VAT: 23% (podstawowa), 8% (obniżona m.in. dla usług budowlanych, restauracyjnych, niektórych mediów), 5% (obniżona dla żywności podstawowej, książek, e-booków) i 0% (eksport, WDT, niektóre usługi dla zagranicy). Oprócz tego towary i usługi zwolnione z VAT (ZW) i niepodlegające VAT (NP).
Jaka stawka VAT dotyczy żywności?+
Żywność podstawowa ma stawkę 5%: pieczywo, nabiał, mięso, warzywa, owoce, jaja. Napoje niealkoholowe mają zazwyczaj 5% lub 8% w zależności od rodzaju. Alkohol ma 23%. Restauracje i catering stosują stawkę 8% za usługę, nie za sam produkt.
Co oznacza stawka ZW na fakturze?+
ZW oznacza zwolnienie z VAT. Stosuje się je gdy usługa lub towar jest ustawowo zwolniony z opodatkowania, np. usługi medyczne, edukacyjne, finansowe. Podatnik stosujący ZW nie nalicza VAT, ale też nie odlicza VAT od zakupów związanych z tą działalnością.
Więcej w klastrze VAT
Materiał informacyjny, nie stanowi porady podatkowej. Stan prawny na 22.06.2026.